lidzbarkw

Schrony

Pozycja Lidzbark Welski – umocnienia Pozycji Lidzbarskiej. Nazwę zaczerpnięto od nazwy              miejscowości, wokół której zostały wzniesione schrony ją tworzące.

Schrony zostały wzniesione przez Wojsko Polskie w okresie bezpośrednio poprzedzającym wybuch drugiej wojny światowej. Pełniły one funkcję strategiczną względem Pozycji Mławskiej (osłaniając ją od zachodu), która została z powodzeniem wykorzystana do obrony Polski przed agresją wojsk niemieckich we wrześniu 1939 r. (bitwa pod Mławą).

Plany przewidywały wybudowanie 14 schronów w rejonie Lidzbarka, jednak udało się wznieść tylko 6 z powodu braku wystarczającej ilości budulca. Oddziały je obsadzające (m.in. Nowogródzka Brygada Kawalerii) wchodziły w skład Armii „Modlin”.

W Lidzbarku i okolicy zachowało się wszystkie 6 schronów (identycznych, wzniesionych wg jednej instrukcji). Są to jedyne polskie umocnienia na terenie województwa warmińsko–mazurskiego.

Źródło: tu.

 

Mapa schronów- źródło

 

Umocnienia Pozycji Lidzbarskiej zostały wzniesione w przeciągu ostatnich dwóch tygodni sierpnia 1939r. Pozycja Lidzbarska miała charakter obronny. Wykonano ją pomiędzy jez. Lidzbarskim, a wsią Bełk, na południowym brzegu rzeki Wel. W ramach pozycji wybudowano wyłącznie obiekty do prowadzenia ognia jednobocznego na 1 ckm. Pozycja Lidzbark miała za zadanie zabezpieczać od zachodu 20 DP Armii „Modlin” i Pozycję Mławską. Schrony lidzbarskie zostały obsadzone przez żołnierzy następujących jednostek stacjonujących w mieście: Nowogródzka Brygada Kawalerii, 3 Kompania Obrony Narodowej, ułani 25. Pułku Ułanów.
We wrześniu 1939r. w Lidzbarku nie toczyły się poważniejsze walki (tylko patroli i małych pododdziałów), a na przedpolu zaobserwowano loty rozpoznawcze nieprzyjaciela. Do walk z wykorzystaniem wybudowanych schronów Pozycji Lidzbarskiej nie doszło. Kiedy w dniu 4 września 1939r. wojska niemieckie przerwały linię pod Mławą i Grudziądzem dowódca Nowogródzkiej BK gen. Władysław Anders zarządził wycofanie się z Lidzbarka w kierunku Warszawy.Czerwone liczby przy schronach dodano dla orientacji, nie odzwierciedlają żadnej oryginalnej numeracji.

Schron (1)

Typ : Lekki schron bojowy dla 1 ckm o ogniu jednobocznymbocznym
Lokalizacja: Obiekt znajduje się na północny – zachód od miasta, na wyniesieniu, po zachodniej stronie drogi Lidzbark Welski – Wlewsk, nad brzegiem jeziora Lidzbarskiego, w pobliżu niewielkiego budynku magazynowego.
Ilość kondygnacji: 1 kondygnacja naziemna.
Konstrukcja: Ściany: żelbet (z prętami pionowymi i siatką przeciwodpryskową), grubość ściany czołowej 1,20 – 1,50 m, ściany tylnej 55 cm., Strop: żelbetowy – nierównomiernie zbrojony, grubości 1 m.
Obiekt na planie kwadratu, wejście wymiarów 120 x 65 cm osłonięte przelotnią.
Strzelnica o profilu przeciwrykoszetowym, po obu stronach wejścia otwory strzelnicze.
W obiekcie pozostałości szalunku z okresu budowy.

Schron (2)

Typ : Lekki schron bojowy dla 1 ckm o ogniu jednobocznymbocznym
Lokalizacja: Obiekt znajduje się w południowej części miasta, na osiedlu domów jedno i wielo rodzinnych. Na terenie ogrodzonej, prywatnej posesji przy ul. E. Orzeszkowej.

Schron (3)

Typ : Lekki schron bojowy dla 1 ckm o ogniu jednobocznymbocznym
Lokalizacja: Schron zlokalizowany po południowej stronie drogi z Lidzbarka Welskiego do wsi Bełk, na wyniesieniu, przy krawędzi lasu, przed kolonijnymi zabudowaniami wsi Jamielnik.

Schron (4)

Typ : Lekki schron bojowy dla 1 ckm o ogniu jednobocznymbocznym
Lokalizacja: Obiekt zlokalizowany w bezpośrednim sąsiedztwie drogi Lidzbark Welski – Bełk, po jej północnej stronie, w pobliżu krzyża przy-drożnego. Obiekt znajduje się w posiadaniu osoby prywatnej, która zamieszkuje w najbliższych zabudowaniach.

Schron (5)

Typ : Lekki schron bojowy dla 1 ckm o ogniu jednobocznymbocznym
Lokalizacja: Obiekt zlokalizowany w bezpośrednim sąsiedztwie zabudowań kolonijnego gospodarstwa rolnego należącego do wsi Bełk. Zlokalizowany na północy – zachód od wsi. Na posesji sąsiadującej ze schronem mieszka właściciel schronu.

Schron (6)

Typ : Lekki schron bojowy dla 1 ckm o ogniu jednobocznymbocznym
Lokalizacja: Schron zlokalizowany około 300 m na wschód od schronu nr 5, na najwyższym wyniesieniu terenu, z charakterystyczną myśliwską amboną. Obiekt znajduje się na gruncie prywatnym – ten sam właściciel jak przypadku schronów (4) i (5).
Kościół w Dłutowie

Kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca w Dłutowie

Istnienie parafii pw. Św. Wawrzyńca w Dłutowie datuje się na 1280 r. W XIII – XIV w. Dłutowo uzyskało prawa miejskie, potwierdzone w 1532 r. nadaniem statutu i herbu. W 1576 r. znajduje się w spisie miast, ale już w 1578 r. funkcjonuje jako wieś. W 1994 r. decyzją Urzędu Rady Ministrów z dn. 21 grudnia 1994 r. nazwę Dłutowo zastąpiono nazwami: Stare Dłutowo – Wieś i Nowe Dłutowo – Wieś. W 1401 r. biskup płocki Jakub Korzkwi ufundował tu drewniany kościół, który spłonął w 1658 r. W 1693 r. z inicjatywy
Wojewody Mazowieckiego Kazimierza Rudzińskiego wzniesiono nowy, także drewniany kościół pw. Św. Wawrzyńca. Z zachowanych materiałów wizytacyjnych z 1775 r. wynika, że istniały w nim trzy ołtarze: główny ze św. Wawrzyńcem oraz obrazem Jezusa i Matki Bożej 1774 r., prawy z wizerunkiem św. Anny i lewy z obrazem Niepokalane Poczęcie Matki Bożej. Na wyposażeniu świątyni znajdowała się m.in. nowa monstrancja, puszki, kielichy i ornaty. Wymienia się także hojnych donatorów, do których należeli właściciele ziemscy Dłutowscy: Michał pan na Zdrojku i Dłutowie, Łukasz z Niedzborza, Stanisław i Jan oraz Mikołaj Narzymski z Ratowa. Sto lat później podniszczony kościół rozebrano i od 1894 r. rozpoczęto budowę nowego. Inicjatorem budowy kościoła był ks. W. Miecznikowski, fundatorem L. Wrotnowski, a projekt wykonał Stefan Szyller. Konsekracji kościoła pw. Św. Anny dokonano w 1905 r. świątynia znajduje się w centrum Dłutowa. Niedaleko kaplicy pochowani są uczestnicy powstania styczniowego. We wsi odkryto wczesnośredniowieczne cmentarzysko rzędowe.

Kościół w Dłutowie

Kościół w Dłutowie

Źródło: B.Z. Perzyński Znane i mniej znane. Ciekawe miejsca i miejscowości w powiecie działdowskim, Działdowo 2015.
Korekta: Bogdan Jarosław Rudziński, Prezes Stowarzyszenia Rudzińskich h.Prus III z Ziemi Ciechanowskiej

Kiełpiny (1)

Kościół parafialny pw. św. Wawrzyńca w Kiełpinach

Pierwszy drewniany kościół pobudowany w XIV w. został rozebrany i zastąpiony nowym, także drewnianym, a konsekrowanym w 1543 r. przez biskupa Tiedemana Giesego. W XVII w. kościół spłonął, a parafię zlikwidowano. Dopiero w 1745 r. oddano do użytku nowy kościół pod wezwaniem św. Wawrzyńca. Pobudowano go w tym samym miejscu, gdzie stały dwie poprzednie świątynie. Jego konsekracji dokonał biskup chełmiński Andrzej Stanisław Załuski. Fundamenty i mury kościoła wykonano z kamieni polnych. W 1823 r. kościół podano generalnemu remontowi oraz dobudowano drewnianą wieżę. W 1865 r. zbudowano przed kościołem drewnianą dzwonnicę i przeniesiono tam dzwony wieży kościelnej. Prawdopodobnie w tym samym czasie został przebudowany portal główny i chór muzyczny. W 1908 r. Kiełpiny stały się znowu siedzibą parafii. W czasie okupacji hitlerowskiej aresztowano ks. proboszcza Alfonsa Mechlina. W tym czasie opiekę nad parafią przejął ks. Alfons Tissler. Dzięki jego staraniom naprawiono w 1942 r. m.in. dach kościoła. Parafia nie miała swojego proboszcza aż do 1954 r. W związku z rosnącą liczbą wiernych i dzięki staraniom ks. Pawła Ossowskiego w latach 1959 – 1960 kościół rozbudowano, przedłużając budynek o 11 m od strony północnej. Z kolei od południa dodano niewielkie pomieszczenie przy zakrystii. W 1989 r. przeprowadzono kapitalny remont świątyni. Kościół pw. Św. Wawrzyńca zbudowany jest na planie prostokąta z kamienia polnego. Drewniana konstrukcja wieży jest oszalowana, bez otworów, z żaluzjami z trzech stron, zwieńczona iglicą w formie ostrosłupa, dach pokryto dachówką. Duży kwadratowy korpus podzielono dwoma parami drewnianych słupów, tworząc trzy nazwy i wydzielając małą kruchtę. W świątyni znajdują się organy w oprawie neoklasycznej z 1888 r. Ołtarz jest mały, kamienny. Nad tabernakulum wisi drewniany krzyż z drewnianą Pasyjką, która pierwotnie znajdowała się na przydrożnym krzyżu we wsi Rynek. Podczas II wojny światowej krzyż ten został usunięty przez Niemców, natomiast pasyjkę ukryli parafianie. W 1989 r. przekazał ją do kościoła Stanisław Jędrzejewski. Na ołtarzach bocznych zamieszczono figurę gipsową Matki Bożej i Najświętsze Serce Jezusa. Na poszczególną uwagę zasługują: wykuta w granicie kropielnica z XVI w., srebrne cyborium z XVII w., złocona monstrancja z 1818 r. oraz obraz św. Józefa wykonany przez Józefa Müllera z 1909 r. Przy kościele znajduje się cmentarz z zabytkowymi nagrobkami, a niedaleko niego budynek po byłym zajeździe z okresu międzywojennego.

Kiełpiny (3)

Kiełpiny (2)

 

Na zdjęciu ksiądz Tissler.

Kiełpiny (1)

Źródło: B.Z. Perzyński Znane i mniej znane. Ciekawe miejsca i miejscowości w powiecie działdowskim, Działdowo 2015.

kurhany

Kurhany

Tuż przy drodze wojewódzkiej 544 między miejscowościami Wysoka i Gródki na 47 kilometrze dzięki staraniom WPK udało się utworzyć miniparking oraz tablice informacyjne przy niezwykłym, mało znanym wśród lokalnej społeczności zabytku. Jest to zespół pięciu kurhanów, jeden z bardziej ciekawszych, zaliczanych do największych zachowanych budowli tego typu w północnej Polsce. Kurhany zwane także „grobami olbrzymów” powstały około szóstego wieku przed naszą erą. WPK poszukując bogatszej oferty dla turystów zdecydował się podjąć trudy zdobycia wymaganych zgód i zezwoleń na pokazanie szerszej społeczności tego zabytku, wychodząc z założenia, że świadomy turysta to dodatkowy strażnik, który na bieżąco informuje o nieprawidłowościach w terenie.

Źródło: Welski Park Krajobrazowy

kurhany kurhany1

210

Lotnisko w Ciborzu

Na części parcelowanych dóbr rodziny Mieczkowskich z inicjatywy Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej zaczęto budować lotnisko cywilne, które zostało ukończone w 1930 r. W skład obiektu wchodził pas startowy, hangar, stacja meteorologiczna, stacja paliw i niewielki budynek administracyjny. Pośrodku lotniska umieszczono widoczne z powietrza koło z napisem „Lidzbark”. Było ono miejscem częstych śródlądowań i służyło również jako etap w zawodach lotniczych, które były popularne w latach międzywojennych. W 1933 r. na lotnisku po raz pierwszy zorganizowano paradę lotniczą, w której uczestniczyły samoloty wojskowe i awionetki turystyczne.

Po wybuchu II wojny światowej władze niemieckie przemianowały lotnisko cywilne na lotnisko wojskowe do celów militarnych i transportowych. Teren lotniska powiększono i ogrodzono. Zbudowano bocznice kolejowe, baraki dla żołnierzy i pracowników. Cały teren wówczas atrakcyjnie zagospodarowano. Powstawały parki, ogrody i alejki zdobione kwiatami. Dla potrzeb oficerów pobudowano basen. Po ustąpieniu wojsk niemieckich w 1944 r. na tereny wkroczyły wojska radzieckie, przejmując tym samym lotnisko w Ciborzu. Po zajęciu obiektu doszczętnie zniszczono go i rozkradziono. Obecnie miejsce lotniska pokrywają pola uprawne i prywatne posesje.

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Kąpielisko w Lidzbarku. 210

fontanna Plac Hallera (2)

Fontanna na Placu Hallera

Lidzbarska fontanna zmodernizowana w 2008 roku to jeden z symboli naszego miasta. Zlokalizowana jest w centrum miasta na Placu Hallera wśród secesyjnych kamieniczek z przełomu XIX i XX wieku. Wokół granitowej fontanny znajdują się ławeczki z których podziwiać można podświetlane strumienie wody. Jest to idealne miejsce na odpoczynek, zwłaszcza w upalne dni.

szkoła

Budynek szkoły podstawowej w Bryńsku

Jeden z najpiękniejszych budynków pruskich na terenie Gminy Lidzbark. Budowę rozpoczęto w 1904 roku prowadząc ją dwuetapowo co odzwierciedlają elementy architektoniczne. Podczas II Wojny Światowej w budynku mieściła się siedziba żandarmerii wojsk nazistowskich oraz przejściowe więzienie.

 

szkoła

kościół

Kościół pod wezwaniem Matki Boskiej Anielskiej w Bryńsku

Kamień węgielny pod budowę świątyni wmurowano 13 lipca 1909 roku. Kościół budowany w stylu neogotyckim zachwyca swoją architekturą i prostotą wnętrza. W głównym ołtarzu obraz Matki Boskiej pochodzący prawdopodobnie z przełomu XIX wieku, na uwagę zasługują również organy, oraz położony nieopodal cmentarz ewangelicki.

kościół PIC_1022

image_gallery

Muzeum Leśne

Powstało w 2005 roku. Znajduje się ono bezpośrednio przy siedzibie Nadleśnictwa Lidzbark. Zgromadzono tu tablice dotyczące zagadnień leśnych, sprzęt i urządzenia stosowane dawniej w leśnictwie oraz przekroje drewna różnych gatunków drzew. Można tu zobaczyć m.in. pierwszy komputer Nadleśnictwa Lidzbark, sprzęt do żywicowania, sprzęt do pomiaru i cechowania drewna, starą centralkę telefoniczną, urządzenia stosowane w ochronie lasu. Muzeum można zwiedzać samodzielnie w dni robocze w godzinach od 7 do 15.

Źródło: Nadleśnictwo Lidzbark

image_gallery

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

Dąb Rzeczypospolitej – 500-letni pomnik przyrody

Dąb Rzeczypospolitej, nazywany niekiedy także Dębem Jagiełły, rośnie w samym centrum Górznieńsko-Lidzbarskiego Parku Krajobrazowego, w rezerwacie Jar Brynicy, w połowie drogi pomiędzy Górznem a Lidzbarkiem.

Dąb szypułkowy na terenie osady leśnej Falk, zwany „Dębem Rzeczypospolitej”, a rzadziej „Dębem Jagiełły” został uznany za pomnik przyrody w 1955 roku. Jego wiek szacowany jest na około 500 lat. Wysokość drzewa to 33 metry, obwód w pierśnicy – według różnych źródeł – od 595 do 650 cm.
W środku dębu znajduje się dziupla o wysokości 8 m, zamieszkiwana w okresie letnim przez nietoperze. Swego czasu wnętrze dębu było wypełnione cementowo – asfaltową plombą, która miała polepszyć stan zdrowotny drzewa. Niestety skutki były odwrotne. W 1994 r. pracownicy Parku usunęli plombę, odkazili środkiem grzybobójczym wnętrze drzewa. Obecnie szczelina do wnętrza dębu z roku na rok zarasta. Jeszcze kilka lat temu mógł przez nią przejść szczupły człowiek, obecnie jest to niemożliwe. Okolice dębu były w czasach zaborów miejscem patriotycznych spotkań polskiej ludności. Organizowano tu także zabawy ludowe.”Dąb Rzeczypospolitej” rośnie w leśnictwie Buczkowo na terenie rezerwatu przyrody „Jar Brynicy”, w odległości około 150 m od południowej krawędzi jaru. Nieopodal dębu zwracają uwagę okazałe, około 200-letnie sosny. Można do niego dojść niebieskim szlakiem pieszym. Prowadzi do niego również przyrodnicza ścieżka dydaktyczna „Jar Brynicy” na trasie: Zielona Szkoła „Ekoczar” w Czarnym Bryńsku – Węgornia – wał ozowy – Kompleks leśny na sandrze – krawędź doliny Brynicy – Nosek – Leśniczówka Buczkowo – południowa część rezerwatu – Dąb Rzeczypospolitej – zbocza Jaru Brynicy – dno Jaru Brynicy – północna część rezerwatu.
Źródło: MojeMazury

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

OLYMPUS DIGITAL CAMERA

dab2 dab4-1045310